گاز بیمارستانی، گاز طبی، گاز پزشکی

گاز بیمارستانی، گاز طبی، گاز پزشکی

واحد گازهای طبی در بیمارستان ها مراکز درمانی جزء حساس ترین و مهمترین بخش های پشتیبانی و درمانی محسوب میشود به نحوی که هرگونه عدم نظم و ترتیب در عملکرد این بخش خسارات جبران ناپذیر جانی و مالی به دنبال خواهد داشت.

گازهای طبی معمولا به دوگروه تقسیم میشوند:

گروه اول گازهایی هستند که استنشاقی هستند یعنی جهت استنشاق بیماران مورد استفاده قرار میگیرند و یا گاز بیهوشی N2o که جهت هوش بری در اتاق عمل استفاده میشود.

گروه دوم گازهایی هستند که جهت راه اندازی تجهیزات پزشکی و تسهیل در امر درمان بیماران مورد استفاده قرار میگیرد:که به عنوان مثال میتوان از گازco2 که در لاپاراسکوپی مورد استفاده قرار میگیرد  و یا هوای فشرده که جهت راه اندازی در دستگاه های پنوماتیکی (بادی) مورد استفاده قرار میگیرد.گروه دوم گازهای غیر استنشاقی هستند.

در سالیان گذشته گازهای  طبی به صورت فشرده شده  در داخل سیلندر تحویل مراکز درمانی میشد.ولی این روش با وجود معایبی از قبیل هزینه بالا و مشکل جابه جایی و فضای زیاد اشغال شده و همچنین خطرات نشتی و انفجار سیلندر ها روبرو بودبا پیشرفت تکنولوژی مراکز درمانی اقدام به تهیه دستگاه هایی جهت تامین  گازهای طبی مورد نیاز خود کردند که با توجه به مصرف بالای اکسیژن در مراکز درمانی نسبت به نصب اکسیژن ساز اقدام میکنند اما بهدعلت حجم کم استفاده از گازهای طبی دیگر و عدم امکان تولید و مقرون به صرفه نبودن تولید این گازها در مراکز درمانی هنوز این گازها به صورت سیلندر از نمایندگی های فروش تهیه و به مصرف می رسد.

سیلندر گازهای طبی

سیلندر ها مخازن استوانه ای شکل یکپارچه ای هستند  که فاقد هرگونه جوشکاری و درز در فرآیند تولید هستند .

جنس سیلندر ها از آلومینیوم  و یا فولاد هست که به روش لوله های (مانیسمان)بدون درز تولید میشوند  قسمت بالا و پایین سیلندر ها به صورت کروی ساخته میشود تا تحمل فشار بالای گاز موجود دذر ان را داشته باشد در قسمت بالایی سیلندر ها شیر مخصوصی هر گاز به صورت پیچی بستهع میشود به نحوی که هیچگونه جوشکاری درز این سیلندر ها وجود ندارد .

شیرها شامل قسمت نازل (روزه ای) قسمت فلکه و در برخی از شیرها قسمت سوپاپ هستند قسمت نازل و شیر در تمامی سیلندر ها مشترک بوده و قسمت سوپاپ فقط در گازهای خاصی مانند  دی اکسید کربن وجود دارند.

روی بنه سیلندر ها مشخصات فنی شرکت تولید کننده –استاندارد تولید –وزن سیلندر و سال ساخت آن حک شده است.

در قسمت بالای هر سیلندر کلاهک مخصوصی جهت حفاظت از باز شدن ناگهانی شیر سیلندر و همچنین آغشته شدن شیر روی سیلندر به مواد ممنوعه(مثل روغن در سیلندر های اکسیژن)قرار میگیرد.رنگ بدنه سیلندرها بر اساس گاز موجود در آن تعریف میشود که خود دارای استاندارد ویژه رنگ آمیزی به شرح زیر است

                اکسیژن       سفید

                N2O          آبی

                 CO2         طوسی

                  ازت       خاکستری

متاسفانه سیلندر ازت به نام سیلندر هوای فشره ساخته میشود که این تصوری غلط است چرا که در صورت فشرده سازی هوا(21 درصد اکسیژن هم فشرده میشود.)

استفاده از سیلندر هوای فشره در دستگاه های بنوماتیک و پزشکی امکان ایجاد احتراق بر اثر اکسیژن فشرده در این گاز وجود دارد.اما در  سیلندر های  ازت فقط ازت موجود در هوا فشرده سازی میشود و هیچگونه اکسیژنی در این سیلندر ها وجود نخواهد داشت بنابراین نام اصلی این سیلندر ها ازت است که به غلط هوای فشرده نامیده میشود و مسئله ی بعدی رنگ این سیلندر ها مشکی است  که با توجه به استاندارد رنگ بندی سیلندر ها که در آن اکسیژن مشکی است(البته در صنعت) و شباهت زیاد سیلندر ها با سیلندر ازت امکان جابجایی این سیلندر ها با اکسیژن وجود دارد که در این صورت باعث بروز صدمات جبران ناپذیری خواهد شد.

نکته ی مهم دیگر در سیلندر های گاز طبی نگارش نام مرکز درمانی-نام گاز موجود در سیلندر و همچنین فرمول شیمیایی گاز موجود روی سیلندر است.

سیلندر ها به صورت سالانه توسط شرکت های مجاز مورد تست هیدرو استاتیکی قرار میگیرد که در این تست ها وزن سیلندر ها و قدرت تحمل بدنه سیلندرها دذر فشارهای بالا مورد تست قرار میگیرد که کاهش وزن سیلندرها ناشی از پوسیدگی است که باعث ترکیدن بدنه سیلندرها در فشارهای بالا است.پس از تست هیدرواستاتیکی ،مشخصات و تاریخ تست سیلندرها روی آنها حک میشود و گواهینامه تست  برای آنها صادر میشود.

تامین اکسیژن در مراکز درمانی به 3 روش امکان پذیر است.

سیلندر اکسیژن:اکسیژن در این روش به صورت سیلندر تحویل مراکز شده و مورد استفاده قرار میگیرد.

اکسیژن ساز مرکزی:در این روش اکسیژن در محل مراکز درمانی تولید شده(جداسازی از هوا) مورد استفاده قرار میگیرد.

اکسیژن مایع:در این روش اکسیژن مایع توسط شرکت های تامین کننده  به داخل مخازن مخصوصی  که در محل مراکز درمانی تعبیه شده،تزریق شده و مورد استفاده قرار میگیرد

عموما در مراکز درمانی از روش اول و دوم استفاده میشود به نحوی که اکسیژن ساز تولید شده و در خود مراکز به مصرف میرسد امل جهت جلوگیری از هرگونه خسارات ناشی از عدم عملکرد اکسیژن ساز قرار میگیرد تا درز مواقع اورژانس که اکسیژن را ندارد،مورد استفاده قرار میگیرد.

معمولا تعداد سیلندرهای خط پشتیبان،معادل مصرف 2 روز مرکز درمانی تعیین میشود.

نحوه ی پیشنهادی تامین ایمن سیلندرهای گازهای طبی

به منظور تامین ایمن سیلندرهای گازهای طبی می بایست ورود سیلندرها،انبارش،تحویل سیلندرهای پر و خروج سیلندرهای خالی مورد پایش قرار گیرد روش کار به شرح زیر است:

 ورود سیلندرها:در ابتدای کار،مراکز می بایست  شرکت های پخش را که دارای مجوز از سازمان استاندارد هستند شناسایی و با آنها عقد قرارداد نمایند.سپس سیلندرهای تحویلی  به مراکز درمانی می بایست از نظر فیزیکی (شیر،رنگ،حجم و علامت های مشخصه)تمامی شرایط لازم را داشته باشد.

سیلندر هایی که به مراکز تحویل داده میشود  باید توسط چک لیست کنترل شده و شخص تحویل دهنده و شخص تحویل گیرنده مشخص باشد.

در انبارش سیلندرهای پر می بایست دقت نمود سیلندر ها در محل امن و دارای حفاظ نگهداری شود و نصب کلاهک و نگهدارنده جهت جلوگیری از سقوط سیلندرها الزامی است.

تذکر:در انبارش  سیلندر های پر می بایست سیلندر هایی که دارای شباهت دیداری با سیلندر های دیگر هستند در محل های جداگانه نگهداری شود و حتی المقدور سیلندر ها بر اساس نوع گاز تفکیک شوند و انبارش آنها صورت پذیرد.

جهت جابجایی سیلندرها از چرخ حمل مخصوص سیلندر استفاده شود و جهت تعویض سیلندر ها از محل های باز و کم تردد استفاده شود.نصب کلاهک در حین جابجایی سیلندر ها الزامی است.

سیلندر های درخواستی می بایست توسط چک لیست تحویل بخش شوند بدین منظور چک لیست تهیه شود که که شخص تحویل دهنده و شخص تحویل گیرنده مشخص باشند و همچنین برچسب مخصوص تحویل روی سیلندر تحویل نصب شود.به نوعی که نوع گاز –شخص تحویل دهنده و شخص تحویل گیرنده و زمان تحویل سیلندر مشخص شود.

پس از تحویل سیلندر پر به بخش درخواست کننده ، سیلندر خالی به محل انبارش سیلندرهای خالی منتقل شود.لازم به ذکر است که حمل سیلندر های خالی یا پر حتما با ترالی مخصوص باشد  و در حین جابجایی حتما کلاهک مخصوص نصب شده باشد.

 با توجه به تعداد گازهای طبی موجود در اتاق عمل و امکان بروز خطای انسانی ،می بایست افراد مشخصی از طرف اتاق عمل به عنوان رابطین اتاق عمل و گازهای طبی مشخص شده باشد و پس از اموزش این افراد ، سیلندرها فقط به رابطان تحویل داده شود تا از بروز هرگونه خطای انسانی جلوگیری شود.

Scroll to Top